IX. Przetargi publiczne w Szwecji

Zakupy (również leasing i wynajęcie) towarów i usług w tym robót budowlanych, dokonywanych przez instytucje państwowe, urzędy wojewódzkie, gminy oraz jednostki administracji państwowej, są w Szwecji dokonywane na drodze przetargów publicznych, o ile kwoty zamówienia przekraczają określone wartości.

Przetargi mogą mieć charakter otwarty (dostępny dla wszystkich), selektywny (dostępne dla niektórych), negocjowany, uproszczony i bezpośredni. Zasady organizowania przetargów w Szwecji są zgodne z ogólnymi zasadami obowiązującymi w Unii Europejskiej. Podstawowe przepisy dotyczące systemu przetargów publicznych zawarte są w ustawie o przetargach publicznych (Lag om offentlig upphandling, SFS 1992:1528), której wyjątki przytoczono poniżej. Instytucją nadzorującą zgodną z prawem i efektywną realizację przetargów jest National Board for Public Procurement (NOU), strona internetowa http://www.nou.se. Informacje o przetargach w UE są natomiast dostępne na stronie http://www.ajour.se/indexeng.htmy .

Podstawowe zasady organizowania przetargów

1. Otwarcie ofert odbywa się w obecności co najmniej dwóch reprezentantów jednostki organizującej przetarg oraz przedstawiciela Izby Handlowej.

2. Podstawowym kryterium oceny oferty jest cena i warunki ekonomiczne realizacji zamówienia, w tym: czas dostawy, koszty eksploatacji, jakość, cechy estetyczne, serwis, oddziaływanie na środowisko.

3. Zespół akceptujący może odrzucić ofertę w przypadku rażąco niskiej ceny, jednakże musi wówczas wysłać wyjaśnienie do Komisji Europejskiej.

4. Dostawca może być wyłączony z przetargu, o ile nie może zaprezentować wiarygodności ekonomicznej - jest zagrożony bankructwem, zalega z płaceniem podatków itp.

Przetargi na towary

W przypadku, gdy wartość zamówienia objętego przetargiem przekracza 130.000 EUR dla urzędów państwowych i 200.000 EUR dla pozostałych jednostek, przetarg taki podlega niżej podanym zasadom:

1. Jednostka ogłaszająca przetarg zobowiązana jest do możliwie wczesnego poinformowania o przetargach, których wartość dla każdej grupy produktów przekracza 750.000 EUR. Jednostka taka przekazuje wówczas informację o przetargu do publikacji w biuletynie Unii Europejskiej.

2. Okres na składanie ofert musi wynosić co najmniej 52 dni od momentu ogłoszenia przetargu otwartego i odpowiednio 37 dla przetargu selektywnego. W przypadku wystąpienia szczególnych okoliczności, na przykład konieczności odbycia wizyt w celu dokonania oględzin, czas ten można odpowiednio przedłużyć.

3. Uczestnictwo w przetargu należy zgłosić telefaksem, telefonicznie lub przez Internet, a następnie potwierdzić listem z oryginalnym podpisem osoby upoważnionej.

Przetargi na budowę obiektów

Jeżeli wartość zamówienia budowlanego przekracza 5 mln EUR, to przetarg musi zostać przeprowadzony zgodnie z poniższymi zasadniczymi wymaganiami:

1. Oferent ubiegający się o koncesję musi akceptować przekazanie co najmniej 30% wartości realizowanych prac, osobie trzeciej.

2. W wypadku łączenia się przedsiębiorstw w konsorcja w celu ubiegania się o koncesję, żadne z nich nie jest traktowane jako osoba trzecia. Przedsiębiorstwa "córki" nie są traktowane jako osoby trzecie.

3. Przy przetargu otwartym okres składania ofert wynosi 52 dni, a w przypadku wcześniejszego jego ogłoszenia może być skrócony do 37 dni. Przy przetargu selektywnym wynosi on odpowiednio 37 dni od czasu ogłoszenia.

4. Zgłoszenia należy dokonać telefaksem, telefonicznie lub przez internet i potwierdzić listownie z oryginalnym podpisem osoby upoważnionej.

5. Dla kontraktów cząstkowych o wartości niższej niż 1 mln EUR obowiązują inne przepisy. Nie wolno jednakże dzielić kontraktu na części tylko w celu nieprzekroczenia wartości progowych.

Przetargi dotyczące gospodarki wodnej, energii, transportu i telekomunikacji

Szczególnymi regulacjami objęte są również przetargi dotyczące tworzenia infrastruktury związanej z transportem, dystrybucją lub zaopatrywaniem w wodę pitną, energię elektryczną, gaz lub energię cieplną, jak też dostarczaniem ich do istniejących sieci. Objęte są nimi również takie rodzaje działalności jak korzystanie z terenu lub obszarów wodnych w celu poszukiwania i wydobywania ropy, gazu, węgla lub innych zasobów energetycznych, do zaopatrywania lotnisk, portów i innych terminali. Kolejnym obszarem funkcjonowania tych zasad jest organizacja transportu kolejowego, szynowego, autobusowego oraz tworzenie sieci telekomunikacyjnych.

1. Przetargi w omówionym powyżej zakresie objęte są szczególnymi regulacjami prawnymi, jeśli ich wartość bez VAT-u przekracza następujące sumy:

- 400.000 EURO dla w/w z wyjątkiem towarów i usług telekomunikacyjnych

- 600.000 EURO dla towarów i usług telekomunikacyjnych

- 5.000.000 EURO dla obiektów budowlanych

2. Dla umów ramowych składających się z wielu składników za wartość kontraktu przyjmuje się ich łączną sumę.

3. Jednostka realizująca przetarg zobowiązana jest z góry dla każdego roku budżetowego ogłaszać przetargi o wartości powyżej 750.000 EUR.

4. W ogłoszeniach należy określać rodzaje towarów i usług, które mają zostać zakupione. Ogłoszenie może zawierać klauzulę mówiącą o tym, że przetarg ma charakter selektywny i należy zgłosić swój udział pisemnie.

5. Sposób wybierania kontrahenta musi być określony przez jednostkę prowadząca przetarg, a jego wynik musi być zgłoszony do Komisji Europejskiej.

6. Ogłoszenie o przetargu otwartym musi ukazać się co najmniej 52 dni przed terminem składania ofert. O ile organizator przetargu ogłaszał to wcześniej, wystarczy 37 dni.

7. W przypadku przetargu selektywnego lub negocjowanego, czas na zgłoszenie przystąpienia do przetargu wynosi 5 tygodni od czasu przesłania ogłoszenia do publikacji i co najmniej 10 dni od jego publikacji.

8. Jednostka organizująca przetarg, zobowiązana jest przekazać niezbędne informacje w ciągu 6 dni.

9. Jednostka organizująca przetargi, może stworzyć specjalny rejestr potencjalnych dostawców, którzy mogą brać udział w selektywnych i negocjowanych przetargach.

10. Należy wówczas opracować reguły prowadzenia rejestru. W wypadku ich aktualizacji należy powiadomić wszystkich zainteresowanych dostawców. W momencie ogłaszania przetargu należy w ogłoszeniu poinformować o obowiązujących w tym zakresie zasadach. Ogłoszenie należy przesłać do oficjalnej publikacji Unii Europejskiej.

11. Zapewnienie wymaganej jakości może wymagać przedkładania na żądanie organizatora zaświadczeń o spełnianiu standardów europejskich.

12. Jednostka organizująca przetarg, ma obowiązek poinformowania uczestników przetargu o możliwości uzyskania materiałów informacyjnych oraz o postanowieniach obowiązujących w zakresie prawa pracy i warunków pracy przy wykonywaniu obiektów.

Przetargi na usługi

Również przetargi organizowane dla zamówień na usługi podlegają specjalnym regulacjom. Użytkowanie nieruchomości, produkcja programów radiowych i telewizyjnych, usługi telekomunikacyjne, arbitrażowe, usługi finansowe, w tym obrót papierami wartościowymi, działalność badawcza i rozwojowa, podlegają przepisom odrębnym, które nie są tu omawiane.

Przetargi na usługi są objęte poniższymi regulacjami, jeśli wartość zamówienia przekracza 130.000 EUR (bez VAT) dla administracji państwowej i 200.000 EUR dla pozostałych jednostek.

W przypadku organizowania przetargów zarówno na towary i usługi łącznie należy stosować przepisy dotyczące przetargów na usługi, o ile wartość usług jest wyższa niż wartość towarów:

1. Jednostka organizująca przetarg musi w możliwie najkrótszym czasie w danym roku budżetowym ogłosić przetargi, których wartość przekracza 750.000 EUR i które są planowane na dany rok budżetowy. Jednostka ta zobowiązana jest do ogłoszenia o przetargu, a następnie do informowania Unii Europejskiej o swojej decyzji. Zazwyczaj stosowana jest forma przetargu otwartego lub selektywnego. Przetarg negocjowany wolno stosować w wypadkach, kiedy oferent posiada prawo wyłączności ze względów technicznych lub artystycznych.

2. Składanie ofert w przetargach otwartych odbywa się w okresie co najmniej 52 dni od ogłoszenia, jednak czas ten może być skrócony do 37 dni, gdy przetarg był wstępnie ogłaszany.

3. Standardy europejski stanowią bazę dla określenia jakości oferowanych usług.

4. W przetargach o charakterze konkursu architektonicznego lub wzornictwa granica wartości, od której obowiązuje stosowanie tych zasad wynosi 200.000 EUR, a ich warunki ustalane są indywidualnie przez jednostkę organizującą przetarg.

Przetargi dla zamówień o wartościach niższych niż omawiane powyżej

1. Dla przetargów, dotyczących zamówień o wartościach niższych od wspomnianych uprzednio stosuje się uproszczone formy przetargów, aż do przetargu bezpośredniego włącznie. Ten ostatnio wspomniany może być jednak stosowany tylko wtedy, gdy istnieją istotne przyczyny takie jak brak czasu dla realizacji projektu, czy okoliczności, których nie można było przewidzieć i które są niezależne od jednostki organizującej przetarg.

2. Jednostka organizująca przetarg uproszczony, zobowiązana jest do jego ogłoszenia i zażądania pisemnych ofert. Oferty te otwierane są jednocześnie w obecności co najmniej dwóch przedstawicieli jednostki organizującej przetarg oraz ewentualnie reprezentanta Izby Handlowej.

3. Oferent może zostać wyłączony z uczestnictwa w przetargu, o ile znajduje się w stanie bankructwa lub likwidacji, jest przedmiotem dochodzenia wierzytelności, popełnił przestępstwo dotyczące działalności gospodarczej, lub zaniedbał płacenia podatków bądź też opłat socjalnych. Oferent taki musi być zarejestrowany w odpowiednim rejestrze prowadzonym przez administrację.

4. Jednostka organizująca przetarg zobowiązana jest do przyjęcia oferty, o najniższej cenie, lub najbardziej korzystnej ekonomicznie.

5. W przypadku przetargów związanych z bezpieczeństwem państwa, rząd ma prawo wprowadzenia niezbędnych i uzasadnionych zmian w trybie i zasadach organizowanych przetargów.

Odwołania, odszkodowania, etc.

1. Dostawca, który uważa się za pokrzywdzonego wynikami przetargu, ma prawo odwołania się do Administracyjnego Sądu Wojewódzkiego. Odwołanie takie nie może być złożone po podpisaniu umowy w wyniku rozstrzygnięcia przetargu.

2. Jednostka organizująca przetarg, która nie prowadziła go zgodnie z obowiązującymi zasadami, zobowiązana jest do wyrównania strat poniesionych przez oferentów. Pozew należy złożyć w sądzie powszechnym w ciągu jednego roku od podpisania umowy, będącej wynikiem przetargu.

3. Specjalna Komisja Przetargów Publicznych stanowi nadzór nad prawidłowością ich przebiegu. Wszystkie dane dotyczące przetargu muszą być przedłożone komisji na jej żądanie.

4. Uczestnik przetargu może również zażądać mediacji w Komisji Europejskiej. Wniosek o mediacje składa się w Komisji Przetargów Publicznych. Mediatorzy mogą powołać najwyżej dwóch ekspertów, na których wybór strony uczestniczące mogą się nie zgodzić. Koszty własne mediacji ponoszone są przez każdą ze stron.