V. Handel ze Szwecją

Szwecja jest krajem, dla którego handel zagraniczny stanowi jeden z najważniejszych elementów, decydujących o funkcjonowaniu gospodarki. Od wielu lat bilans handlowy kraju wykazuje saldo dodatnie na poziomie kilku miliardów euro rocznie. Ponieważ przemysł szwedzki dostarcza głównie produkty o wysokim stopniu przetworzenia, stwarza to znaczne uzależnienie Szwecji od importu zarówno surowców i podzespołów do dalszego przerobu (70% całego importu, jak i importu konsumpcyjnego).

Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1 stycznia 1995 roku i od tego czasu obowiązują ją wszelkie taryfy, zasady i regulacje unijne w realizacji obrotów towarowych z krajami spoza UE. Dla importu do Szwecji towarów spoza UE ma zastosowanie zintegrowana taryfa celna UE – TARIC uwzględniająca wszystkie zasady, preferencje, kwoty, pułapy i inne regulacje, wynikające z bilateralnych i wielostronnych porozumień UE z innymi krajami a także zasadami przyjętymi w ramach WTO. Łącznie jest to ponad 20 tysięcy szczegółowych uregulowań. Łatwy dostęp do wspomnianej już unijnej taryfy TARIC można uzyskać za pośrednictwem strony internetowej szwedzkiego urzędu celnego – http://taric.tullverket.se/taric/bin/tagHuvudmeny.cgi?file=9 posiadającej również wersję angielską. Strona ta umożliwia stosunkowo szybkie poszukiwanie, jeśli znany jest kod towaru w nomenklaturze CN.

Transakcje handlowe

Transakcje handlowe pomiędzy kontrahentami wspólnotowymi (płatnikami VAT), odbywają się na dotychczasowych zasadach – VAT opłacany jest w kraju nabywcy. Podstawą do zwolnienia z VAT sprzedawcy jest podanie na fakturze numerów VAT obu kontrahentów wydanych zgodnie z zasadami unijnymi. Polska ustawa o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004 przewiduje (artykuł 42), że dla uzyskania stawki 0% VAT polski dostawca powinien posiadać zestaw odpowiednich dokumentów.

Przed zawarciem transakcji z partnerem handlowym z innego kraju członkowskiego UE warto sprawdzić, czy jest on zarejestrowanym podatnikiem VAT. Służy do tego System Wymiany Informacji o VAT, w skrócie VIES (ang. VAT Information Exchange System), utworzony przez państwa członkowskie UE w celu automatycznej wymiany informacji o transakcjach wewnątrz UE oraz informacji o podatnikach VAT zarejestrowanych dla potrzeb handlu wewnątrzwspólnotowego. Od strony organizacyjnej jednostką odpowiedzialną za organizację systemu VIES w Polsce jest Biuro Wymiany Informacji o VAT w Ministerstwie Finansów. Korzystając z tego systemu można sprawdzić, czy numer identyfikacyjny VAT kontrahenta jest ważny i został nadany właśnie temu podmiotowi.

Ważność numeru VAT kontrahenta z UE można sprawdzić na stronie internetowej VIES VAT number validation http://www.europa.eu.int/comm/taxation_customs/vies/pl/vieshome.htm, Podstawowe informacje o nt. stosowania podatku VAT na rynku unijnym są dostępne na stronach internetowych http://www.mf.gov.pl/index.php?wysw=1&sgl=2&dzial=314 oraz http://www.vat.pl. Na tej samej stronie można znaleźć szczegółowe informacje dotyczące wymagań odnoszących się do europejskiej faktury VAT. Więcej informacji na temat VAT w Szwecji − w rozdziale VIII – Szwedzki system podatkowy.

Zgodnie z art. 96 ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2004 r. nr 54, poz. 535), każdy podatnik VAT musi, przed dokonaniem pierwszej transakcji wewnątrzwspólnotowej, uzyskać potwierdzenie naczelnika właściwego urzędu skarbowego o zarejestrowaniu jako podatnik VAT UE, czyli nadaniu numeru identyfikacyjnego VAT. Dla potrzeb handlu w ramach Unii Europejskiej Numer Identyfikacji Podatkowej polskiego podatnika VAT jest poprzedzony kodem literowym PL. Natomiast zgodnie z art. 97 ww. ustawy, podmiot zarejestrowany jako podatnik VAT UE jest zobowiązany do posługiwania się tym numerem przy dokonywaniu transakcji wewnątrzwspólnotowych.

Nie należy zapominać o dobrym przygotowaniu kontraktów i zabezpieczonych formach płatności za dostawy. Bankructwa i niewypłacalność zdarzają się również w Szwecji i należy to brać pod uwagę. Nawet odroczone formy płatności mogą być dobrze zabezpieczone, a konkretne porady w tym zakresie każdy przedsiębiorca może uzyskać w obsługującym go polskim banku.

Dla prowadzenia sprzedaży detalicznej na terenie Szwecji konieczne jest zarejestrowanie działalności gospodarczej w Szwecji. Dotyczy to również sprzedaży na targowiskach. Możliwe są pewne odstępstwa np. okolicznościowa sprzedaż w czasie targów lub imprez, na zasadach porozumień lokalnych lub z organizatorami imprez itp.

Handel napojami alkoholowymi

Szwecja posiada własny, odbiegający od unijnego systemu w zakresie handlu alkoholem. Obowiązuje państwowy monopol na handel detaliczny napojami alkoholowymi o zawartości alkoholu powyżej 3,5%. (łącznie z piwem). Firmą państwową, posiadającą wszystkie sklepy z tego typu napojami w Szwecji, jest Systembolaget AB. Informacje o funkcjonowaniu tego monopolu i działalności firmy można znaleźć na stronie internetowej http://www.systembolaget.se.

Firma ta nie dokonuje bezpośrednio zakupów alkoholi od producentów zagranicznych. Zakupy prowadzone są przez firmy zrzeszone w Swedish Spirits&Wine Suppliers (SSWS), strona internetowa http://www.spirits−wine.se. Na tej stronie można znaleźć listę takich przedsiębiorstw. Mogą one sprzedawać alkohole do Systembolaget lub do restauracji.

Na napoje alkoholowe o zawartości alkoholu powyżej 3,5%, w tym również piwo, obowiązuje 25% stawka VAT. Dla piwa o niższej zawartości alkoholu stawka VAT wynosi 12%. Stawka akcyzy na alkohole wynosi 501,41 SEK za litr czystego alkoholu. Stawka akcyzy na piwo o zawartości alkoholu poniżej 2,8% wynosi 0. Dla piwa zawierającego wyższy poziom alkoholu stawka wynosi 1,47 SEK za litr pomnożona przez procent zawartości alkoholu – np. dla 1 litra piwa o zawartości alkoholu 5,4% akcyza wyniesie 5,4 x 1,47 = 7,94 SEK. Podstawę do naliczenia VAT stanowi wartość fakturowa towaru.

Sprzedaż artykułów rolno-spożywczych

Szwecja posiada, przyznane Decyzjami Rady UE 95/409/EC i 95/411/EC, specjalne standardy kontroli (nieobowiązujące w innych krajach UE poza Finlandią) na obecność salmonelli w mięsie. Kontrola taka jest przeprowadzana dla każdej dostawy. Może być przeprowadzona w Szwecji u odbiorcy, lub w Polsce u dostawcy, przez weterynarza, który wystawi świadectwo (w języku angielskim lub szwedzkim) stwierdzające, że dostawa jest wolna od salmonelli zgodnie z wyżej wymienionymi decyzjami Rady.

Wszystkie wyroby żywnościowe sprzedawane w Szwecji podlegają kontroli wyrywkowej prowadzonej przez szwedzkie instytucje kontrolne w sklepach i hurtowniach.

Ograniczenia w handlu

Sprzedaż w Szwecji następujących towarów jest zabroniona:

− produktów zawierających rtęć np. termometrów,

− produktów PCB, PCT np. olej transformatorowy,

− produktów CFC, EFC np. zawierających piankę gumową,

− aerozoli na bazie freonu,

− produktów po powierzchniowej obróbce kadmem lub zawierających związki kadmu.

Zakupy produktów takich jak: broń, materiały wybuchowe, leki, substancje trujące, wymagają licencji lub specjalnego zezwolenia.

Odzyskiwanie należności

Ważną informację dla polskiego przedsiębiorcy zamierzającego nawiązać kontakty handlowe ze szwedzkim partnerem stanowią zasady funkcjonowania biura szwedzkiego komornika Kronofogdemyndigheten, w skrócie KFM. Poprzez KFM można kierować do szwedzkich kontrahentów żądania związane z zaległymi zobowiązaniami finansowymi, niezapłaconymi rachunkami, itp., a nawet możliwe jest podjęcie przez ten urząd egzekucji zaległej należności, bez procesu sądowego. Warunkiem wystąpienia z roszczeniami za pośrednictwem KFM jest przedłożenie dokumentu – faktury, weksla lub innego potwierdzenia niezrealizowanego zobowiązania finansowego, wskazującego jednoznacznie na przekroczenie przez kontrahenta uzgodnionego terminu płatności. Jest to stosunkowo skuteczny sposób wywierania nacisku na ociągające się lub odmawiające wykonania płatności firmy szwedzkie, ponieważ jeżeli nawet firma taka zablokuje działania komornika żądaniem skierowania sprawy na drogę sądową, znajdzie się ona w rejestrze dłużników, który jest udostępniany wszystkim zainteresowanym podmiotom szwedzkim i zagranicznym.

Dla uzyskania pełnej informacji o procedurze należy skontaktować się z jednym z dziesięciu regionalnych biur KFM (w zależności od miejsca siedziby dłużnika – można to zrobić w języku angielskim). Adresy i telefony kontaktowe podane są na stronie internetowej KFM http://kronofogden.se, w rubryce Kontakt.

Biuro to skieruje zainteresowanego do lokalnego biura KFM właściwego dla regionu, w którym dłużnik jest zarejestrowany. Można uzyskać wzór ankiety do wypełnienia (niestety tylko w języku szwedzkim) i po wypełnieniu przesłać wniosek o egzekucję płatności. Podstawowa opłata dla rozpoczęcia działań komornika wynosi 300 SEK. Konieczna jest znajomość numeru organizacyjnego firmy szwedzkiej.

Szwedzcy odbiorcy

Wysokie koszty produkcji w Szwecji, związane z obciążeniami fiskalnymi i kosztem siły roboczej, oraz zaostrzająca się konkurencja cenowa na rynkach światowych na wyroby zaawansowane technologicznie i prezentujące wysokie standardy jakościowe, zmuszają producentów do poszukiwania tańszych dostawców podzespołów i materiałów. Początkowo uwaga szwedzkich producentów i importerów koncentrowała się na takich krajach jak Włochy, Irlandia czy Hiszpa nia. Obecnie wyraźnie dostrzegane jest poszukiwanie przez nich poddostawców w krajach bałtyckich i w Polsce.

Szwedzki odbiorca poszukuje w Polsce dostawców spełniających kryteria jakościowe, potwierdzone certyfikatami np. z serii ISO 9000, oferujących wyraźnie niższe ceny niż konkurencja z innych krajów UE. W Szwecji wysoko cenione są konsekwencja, kompetencja i solidność kupiecka. Dlatego też polscy oferenci powinni pamiętać o szybkim i profesjonalnym przygotowaniu ofert handlowych, w szczególności odpowiadających na szwedzkie zapytania. Należy również pamiętać, że nazwy i oznaczenia na opakowaniach i etykietach produktów przeznaczonych do sprzedaży w Szwecji muszą być wykonane w języku szwedzkim.

Nie należy przesadzać z marginesem zysku we wstępnych ofertach, ponieważ nasze oferty nie są aż tak atrakcyjne cenowo, jak to się niekiedy wydaje polskim dostawcom, a znaczne redukcje cenowe w czasie późniejszych negocjacji podważają zaufanie szwedzkich kontrahentów. Natomiast raz pozyskane zaufanie może procentować wieloletnią współpracą, ponieważ Szwedzi są na ogół przywiązani do dobrych i solidnych partnerów w biznesie.

Po wejściu Polski do UE wystąpił znaczny wzrost zainteresowania usługami budowlanymi i innymi realizowanymi przez firmy polskie na podstawie umowy o dzieło. Taka forma współpracy między firmami polskimi i szwedzkimi umożliwia wykonywanie zleceń przez polskich pracowników, którzy przez okres do sześciu miesięcy w roku kalendarzowym, płacą podatki i opłaty socjalne w Polsce.

Informacja rynkowa

W Szwecji funkcjonuje stosunkowo dużo wartościowych źródeł informacji gospodarczej. Podstawowym i najtańszym sposobem pozyskiwania informacji ekonomicznych i rynkowych jest Internet. Praktycznie wszystkie instytucje rządowe i samorządowe posiadają własne strony internetowe, także w języku angielskim. Bardzo dobrze rozwinięta jest również infrastruktura informacyjna samorządów gospodarczych oraz instytucji wspierania przedsiębiorczości, handlu i inwestycji. Sporo praktycznych informacji oferują strony internetowe zrzeszeń i stowarzyszeń branżowych. Część z nich prezentujemy na końcu niniejszego informatora.