I. Wiadomości ogólne o Szwecji

Warunki naturalne i klimatyczne

Powierzchnia Szwecji wynosi 450 tys. km2, z czego 53% zajmują lasy, a grunty rolne jedynie około 8%. Na stosunkowo równinnych terenach znajduje się blisko 100 tysięcy jezior. Na północnym zachodzie ciągną się Góry Skandynawskie, których najwyższy szczyt Kebnekaise ma 2111 m wysokości.

Wzdłuż silnie rozczłonkowanego wybrzeża są tysiące wysp i wysepek. Ciepły Prąd Północnoatlantycki zapewnia Szwecji klimat umiarkowany, łagodniejszy niż na innych obszarach położonych na tych samych szerokościach geograficznych. Podczas gdy średnia temperatura w lipcu w Sztokholmie wynosi + 18°C, na południu Grenlandii nieznacznie przekracza 0°C. Zimą w południowej Szwecji występują umiarkowane opady śniegu i temperatura spada niewiele poniżej 0°C. Na północy zimy są długie i chłodne, co w czerwcu i lipcu rekompensują białe noce i umiarkowane temperatury.

Ludność

Szwecja liczy nieco ponad 9 mln mieszkańców, z czego około 85% mieszka na południu kraju. Luterański Kościół szwedzki skupia formalnie blisko 82% populacji. Język szwedzki należy do grupy języków germańskich.

Szwecję podobnie jak inne wysoko rozwinięte kraje przemysłowe, cechuje niski przyrost naturalny. W latach 80. i na początku lat 90. sytuacja nieco się poprawiła, ale obecnie znów odnotowuje się tendencje spadkowe. średnia długość życia jest wysoka i wynosi u kobiet 82 lata, a dla mężczyzn 77.

Osiedlający się w Szwecji od lat 40. imigranci, pochodzący przede wszystkim z sąsiednich krajów skandynawskich, przyczynili się do wzrostu populacji o przeszło 40%. Na północy kraju mieszkają dwie grupy mniejszościowe rdzennej ludności: Finowie i Lapończycy (Samowie).

Bogactwa naturalne

Szwecja ma duże zasoby lasów iglastych, energii wodnej, rudy żelaza, uranu i innych minerałów, nie posiada jednak liczących się złóż ropy naftowej ani węgla kamiennego. Ruda żelaza pozyskiwana w kopalniach położonych daleko na północy, trafia przede wszystkim na rynki zagraniczne.

Lasy świerkowe i sosnowe dostarczają surowca przemysłowi drzewnemu i papierniczemu. O szybkim rozwoju przemysłu zdecydowała przede wszystkim tania energia wodna, której udział w krajowych źródłach energetycznych wynosi obecnie 15%. Większość hydroelektrowni zbudowano na głównych rzekach na północy. Ponad 40% łącznego bilansu energetycznego Szwecja pokrywa importem ropy, 7% importem węgla kamiennego i koksu, a 15% (w tym blisko 50% energii elektrycznej) dostarcza obecnie dziesięć reaktorów w elektrowniach atomowych Forsmark, Ringhals i Oskarshamn. Pozostałe źródła energii o mniejszym znaczeniu to paliwa biologiczne, torf, odpady etc.

Przemysł i gospodarka

Na początku XX wieku rolnicza Szwecja była jednym z najuboższych krajów Europy. Stosunkowo szybki proces uprzemysłowienia zawdzięcza bogatym złożom rudy żelaza, ogromnym zasobom drewna i energii wodnej oraz wysiłkowi obywateli, którzy uczynili z niej nowoczesne państwo dobrobytu. Lata 1945 − 1975 cechuje bardzo wysoki wzrost gospodarczy i rosnąca konkurencyjność produkcji przemysłowej na rynkach zagranicznych. Odczuwalna w drugiej połowie lat 80. nierównowaga makroekonomiczna spowodowała gwałtowny spadek cen i wzrost deficytu budżetowego.

Szwedzka gospodarka tradycyjnie uzależniona jest bardzo silnie od handlu międzynarodowego, a w szczególności eksportu. Dwadzieścia największych spółek, między innymi AGA, AstraZeneca, Electrolux, Ericsson, Pharmacia, Volvo i Scania odpowiadają za blisko połowę szwedzkiego eksportu. Duży udział w eksporcie stanowią tradycyjnie silne gałęzie przemysłu (np. przemysł papierniczy czy metalurgia żelaza), ale Szwecja liczy się także jako dostawca zaawansowanych technologicznie urządzeń telekomunikacyjnych, farmaceutyków, specjalistycznych maszyn i pojazdów silnikowych.

Udział prac badawczo−rozwojowych w sektorze produkcji przemysłowej sytuuje Szwecję w światowej czołówce. Dwadzieścia największych przedsiębiorstw przeznacza na te cele około 80% całości środków na B&R w Szwecji.

Główne gałęzie gospodarki

Przemysł elektromaszynowy

Przemysł elektromaszynowy jest największą i najszybciej rozwijającą się gałęzią gospodarki szwedzkiej. W ostatnich dwudziestu latach produkcja tej grupy przedsiębiorstw wzrosła czterokrotnie i w 1997 roku stanowiła 47% całej wartości produkcji Szwecji. Znaczną część tego sektora stanowią przedsiębiorstwa w grupie MSP. Producenci zatrudniający 1000 i więcej pracowników reprezentują jedynie 1,5% całej ich liczby, jednakże zatrudniają aż 43% siły roboczej tego sektora.

W branży IT i telekomunikacji funkcjonuje około 21 tysięcy firm zatrudniających 175 tysięcy pracowników. Firmy takie jak Ericsson, produkujący telefony i centrale telefoniczne, sprzedają swe wyroby na całym świecie. Szwecja zajmuje również znaczącą pozycję w światowej produkcji samochodów i samolotów.

Przemysł stalowy

Wytwarzanie żelaza i stali należy także do tradycyjnych gałęzi gospodarki szwedzkiej, co jest związane z występowaniem bogatych złóż rud żelaza na północy kraju. Przez cały ubiegły wiek i początek obecnego Szwecja była największym eksporterem wyrobów przemysłu stalowego w Europie. Eksport stali ulegał stopniowo zmniejszeniu, lecz Szwecja pozostała w grupie 10. największych eksporterów na świecie. Szwedzcy producenci stali koncentrują się obecnie na specjalistycznych wyrobach wysokiej jakości – stali stosowanej w produkcji narzędzi i łożysk. Wydobycie rudy jest zdominowane przez firmę LKAB, a około 90% tego surowca jest eksportowane i trafia głównie do niemieckich producentów stali.

Przemysł chemiczny

Przemysł chemiczny zajmował zawsze istotną pozycję w życiu gospodarczym Szwecji. Początkowo były to materiały wybuchowe i zapałki. Później dominującą rolę przejęły farby i tworzywa sztuczne. Ogromnym sukcesem rynkowym w okresie ostatnich 20 lat okazały się produkty farmaceutyczne. Eksport obejmuje 80% całej produkcji tej grupy wyrobów. Procesy konsolidacji doprowadziły do znacznego zmniejszenia liczby firm farmaceutycznych. Do największych należą: Pharmacia&Upjohn, AstraZeneca i Ferring.

Przemysł leśny

Przemysł leśny należy do najstarszych gałęzi szwedzkiej gospodarki i po dzień dzisiejszy znacznie wpływa na jej funkcjonowanie. Przemysł tartaczny jest najstarszy w Europie i jego udział w światowym eksporcie drzewa wynosi około 10%. Na początku lat 90. Szwecja była największym na świecie eksporterem pulpy papierowej i surowego papieru. Obecnie zajmuje trzecią pozycję w eksporcie tych wyrobów. Szwedzki przemysł leśny i związane z nim gałęzie są nowoczesne i pracują w oparciu o długofalowe programy, uwzględniające ochronę poziomu zalesienia i cele ekologiczne.

Rolnictwo

Podobnie jak większość krajów europejskich, Szwecja przeszła stopniową transformację z kraju rolniczego do gospodarki, w której dominującą rolę odgrywa przemysł. Obecnie tylko 3% ogólnej liczby zatrudnionych, pracuje w rolnictwie. Główne produkty sektora rolnego to: wyroby mleczne, mięso, zboża i ziemniaki, wytwarzane w przeważającej części na rynek wewnętrzny.